Түркі әлемі археологиялық зерттеу институттары мен орталықтары одағының (ARICA) Венгриядағы үшінші жиынында түркі әлемінің ортақ археологиялық мұрасына қатысты зерттеулерді дамыту және ортақ цифрлық деректер базасын құру туралы шешім қабылданды.
Түркі академиясы хабарлағандай, түркі әлемінің археологтары ортақ зерттеу және цифрлық мұра жұмыстары үшін Бугац қаласында бас қосты.
Түркі академиясының бастамасымен 2023 жылы Өзбекстанның Самарқанд қаласында құрылған ARICA-ның үшінші жиынына Түркі академиясының президенті проф. др. Шахин Мустафаев, Венгр Туран қорының төрағасы Андраш Биро мен түркі мемлекеттерінің археология саласындағы мекемелерінің басшылары мен өкілдері қатысты.
Жиынның ашылуында сөз сөйлеген Мустафаев ARICA-ның құрылғаннан бергі үш жылда маңызды ілгерілеушілікке қол жеткізгенін атап өтіп, Одақтың құрылу кезеңін артқа тастап, ортақ жобаларды жүзеге асыруға бағытталған халықаралық ғылыми желіге айналғанын білдірді.
Мустафаев Одақтың басымдық беретін зерттеу тақырыптарының қатарында тарихи Жібек жолы қалалары, ерте түркі дәуіріне тиесілі ескерткіштер, көне суару жүйелері, Еуразияның көшпелі мәдениеттеріне қатысты археологиялық мұралар мен Орта ғасырдағы өндіріс орталықтары бар екенін айтып өтті.
Археологиялық зерттеулердің жылдық қорытындыларын бағалау мақсатында ARICA жиындарын жыл сайын ұйымдастырудың маңыздылығына назар аударған Мустафаев Түркі академиясының түркі әлемі археология ғылымының интеграциясы мен дамуына қолдау көрсетуді жалғастыратынын баса айтты.
Цифрлық археология деректерінің ортақ базасы құрылады
Жиында «Түркі елдерінің археологиялық аймақтарының электронды атласы» жобасы да талқыланды.
Жоба аясында түркі әлеміндегі маңызды археологиялық аймақтарға қатысты орналасқан жері, хронологиясы, ғылыми сипаттамалары, фотосуреттері, жоспарлары, зерттеу нәтижелері мен негізгі ғылыми басылымдар енгізілетін ортақ цифрлық деректер базасын құру көзделген.
Сонымен қатар «ARICA Цифрлық ақпараттық порталын» құру ұсынылды. Портал арқылы түркі әлеміндегі археологиялық мекемелер, зерттеушілер мен ғылыми орталықтар арасында үздіксіз ғылыми ақпарат алмасуды қамтамасыз ету мақсат етілген.
Кездесуде Венгриямен археология саласындағы ынтымақтастықты дамытуға да ерекше мән берілді. Венгр ғалымдарының ғұндар, Еуразия даласы және түркілердің ерте тарихы бойынша жүргізіп жатқан зерттеулерінің маңыздылығы атап өтілді.
Жиынның соңында ARICA 3. Жиынының қорытынды мәлімдемесі қабылданды.
Мәлімдемеде ортақ археологиялық зерттеулерді жүзеге асыру, ортақ цифрлық ақпараттық кеңістік құру және түркі әлеміндегі зерттеу мекемелері арасында жүйелі ғылыми ақпарат алмасуды дамытуға бағытталған ынтымақтастықтың жаңа кезеңін бастау туралы шешім қабылданды.
