БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы комиссары Фолькер Тюрк мемлекеттерді халықаралық құқықты бұзу үшін пайдаланылу қаупі бар қару-жарақ жеткізілімдерін Израильге тоқтатуға шақырды. Сондай-ақ ол компанияларды заңсыз қоныстарды қолдайтын коммерциялық қызметті доғаруға үндеді.
Тюрк дүйсенбі күні Женевада БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің 63-сессиясының ашылуында сөйлеген сөзінде Халықаралық соттың шешіміне қарамастан Израильдің Батыс Шериядағы оккупациясы «еш кедергісіз жалғасып жатқанын» айтты.
Ол мемлекеттерді оккупацияның одан әрі нығаюына жол бермеу үшін әрекет етуге шақырып, қасақана жасалған заң бұзушылықтар мен адамдардың шеккен азабы жағдайында халықаралық айыптаулардың «бос сөз болып қалғанын» мәлімдеді.
Газаға қатысты ол шамамен бір жыл бұрын жарияланған атысты тоқтату келісіміне қарамастан Израильдің күнделікті шабуылдарынан 1 300-ден астам палестиналықтың қаза тапқанын және гуманитарлық көмектің әлі де шектеліп отырғанын айтты.
Сондай-ақ ол Израильдің палестиналықтарды Газадан күштеп шығару жөніндегі ұсыныстарынан қатты шошынғанын және ХАМАС-пен байланысты қарулы топтармен ынтымақтастық жасады деп айыпталған палестиналықтарды өлім жазасына кесу және азаптау туралы мәліметтерге алаңдайтынын білдірді.
Ұлғайып жатқан қақтығыстар және жасанды интеллект
Тюрк АҚШ пен Иран арасындағы шабуылдардың қайта басталуына және оның Парсы шығанағы аймағына тигізіп жатқан әсеріне алаңдаушылық білдіріп, бейбіт тұрғындардың қаза тауып, жараланғаны туралы хабарларға назар аударды. Ол дағдарысты «толығымен алдын алуға болатын» жағдай деп атап, тараптарды дереу келіссөз үстеліне оралуға шақырды.
Украина мәселесіне қатысты ол Ресейдің кең ауқымды соғысы «қауіпті бағытта» дамып келе жатқанын, бейбіт тұрғындар арасындағы шығындардың артып, энергетикалық инфрақұрылымға жасалатын шабуылдардың күшейгенін айтты. Ол адамның араласуынсыз адам өмірін қия алатын толық автономды қаруларға шұғыл түрде тыйым салуға шақырды.
Тюрк озық жасанды интеллект адамзат үшін «экзистенциалдық қауіп» төндіруі мүмкін екенін ескертіп, жасанды интеллекттің қауіпсіздігі мен сенімділігіне қатысты халықаралық «қызыл сызықтар» қажет екенін айтты.
Ол жасанды интеллект компанияларынан тәуекелдерді азайту үшін дереу шаралар қабылдауды талап ететінін мәлімдеп, жасанды интеллектке қатысты орасан зор ықпалдың санаулы адамдардың қолында шоғырланғанына назар аударды.
Адам құқықтарына қатысты өзге де алаңдаушылықтар
Тюрк АҚШ-ты Гаитиді қоса алғанда қайтарылған адамдар «еліне оралған жағдайда орны толмас зиянға ұшырауы мүмкін» мемлекеттерге адамдарды депортациялауды тоқтатуға шақырды. Сондай-ақ ол үшінші елдерге жіберу кезінде әділ құқықтық рәсімдердің сақталуын талап етті.
Ол соңғы мәлімдемесінен бері АҚШ-тың қамауында тағы төрт адамның қайтыс болғанын, соның нәтижесінде 2026 жылы мұндай өлімдердің жалпы саны 23-ке жеткенін айтып, жауапкершілікті қамтамасыз етуге шақырды.
Тюрк Оңтүстік Суданда қайта басталған қақтығыстар мен Йемендегі шиеленістің күшеюіне де алаңдаушылық білдіріп, тараптарды ұстамдылық танытуға шақырды және кең ауқымды соғысқа қайта оралудың алдын алу үшін халықаралық қауымдастықтың күш-жігерін арттыру қажет екенін айтты.
Йеменге қатысты Тюрк хоуситтерді осы топ ұстап отырған БҰҰ мен үкіметтік емес ұйымдардың 73 қызметкерін босатуға шақырған үндеуін қайталады.
Сонымен қатар Тюрк Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы ахуалға байланысты алаңдаушылық білдіріп, Қытай билігін азаптау және басқа да адам құқықтарын бұзу деректері жөніндегі айыптауларды тергеуге шақырды.
