Газа Бейбітшілік кеңесінің жоғары өкілі Николай Младенов Палестинаның ХАМАС тойтарыс қозғалысы мен Газадағы басқа да қарулы топтар қаруларын тапсырып, азаматтық және қауіпсіздік саласындағы барлық өкілеттікті Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) мойындаған өтпелі әкімшілікке беруге келіскенін мәлімдеді.

Кеңестің сәрсенбі күні “X” әлеуметтік желісінде жариялаған мәлімдемесіне сәйкес, Младенов бұл туралы АҚШ қолдайтын Газа бейбітшілік жоспарының жүзеге асырылуына арналған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің брифингінде айтты.

Младенов: «ХАМАС пен Газадағы қарулы топтар алғаш рет қаруларын тапсырып, азаматтық және қауіпсіздік салаларын қоса алғанда, барлық басқару өкілеттігін Біріккен Ұлттар Ұйымы мойындаған өтпелі әкімшілікке беруге келісті», - деді. Оның айтуынша, бұл қадам «Газадағы палестиналықтардың өмір сүру жағдайын ұзақ мерзімді әрі айтарлықтай жақсартып, израильдіктер үшін тұрақты қауіпсіздікті қамтамасыз ете алады».

Шілде айының соңында 15 тармақтан тұратын жол картасын жариялаған Бейбітшілік кеңесі ХАМАС пен басқа да қарулы топтарды қарусыздандыруды, Газаны басқару өкілеттігін Ұлттық комитетке беруді және Израильдің аймақтан кезең-кезеңімен шығарылуын қарастырады.

Беньямин Нетаньяху осы айдың басында жоспардан бас тартып, Израиль әскерінің шығарылуынан бұрын ХАМАС толық қарусыздандырылуы тиіс екенін мәлімдеген еді. ХАМАС болса, делдалдармен және Бейбітшілік кеңесімен жасалған келісімдерді сақтап отырғанын айтып, жол картасын жүзеге асыру үшін Израильге халықаралық қысым жасауға шақырған.

Үдерістің үш шарты

Бұл үдеріс ауыр қару-жарақты, қару өндіретін нысандарды, оқ-дәрі қоймаларын, туннельдерді, жеке атыс қаруларын және қарулы топтардың қолындағы барлық қару-жарақты қамтиды. Жоспарға сәйкес, Газа Ұлттық басқару комитеті (NCAG) қаруды иеленуге, сақтауға және бақылауға құқылы жалғыз орган болады.

Младенов Израиль армиясын шығару үдерісі қарусыздандыру расталғаннан кейін кезең-кезеңімен жүзеге асатынын айтты.

«Үдеріс өзара әрі рет-ретімен жүреді. Әрбір қадам алдыңғы қадамның сәтті аяқталуына байланысты. Ілгерілеу күнтізбеге емес, нақты нәтижелерге негізделеді», - деді ол.

Младенов жоспардың «ештеңеге сенбе, бәрін тексер» қағидаты бойынша жүзеге асырылатынын атап өтті.

Үдерістің алға жылжуы үшін үш шартты атаған Младенов: «Халықаралық тұрақтандыру күштері орналастырылуы тиіс, Израиль Шарм-эш-Шейх хаттамасы аясындағы міндеттемелерін орындауы керек және ХАМАС өз міндеттемелерін сақтауы қажет», — деді.

Ол сондай-ақ тікелей қауіпке жауап ретінде жасалмаған кез келген күш қолдану үдеріске үлкен зиян келтіретінін, тасымалданған әрбір қару, пайдаланылған әрбір туннель және бөгелген әрбір гуманитарлық керуен үдерісті кері шегіндіретінін айтты.

Израиль шабуылдары жалғасып жатыр

Нетаньяху Израиль Газадан әскерін шығарғанға немесе қалпына келтіру жұмыстары басталғанға дейін ХАМАС толық қарусыздандырылуы тиіс деген талабын жалғастырып отыр.

Қадамдардың қандай ретпен жүзеге асырылатыны жөніндегі келіспеушіліктер жалғасып жатқан тұста Нетаньяху 17 тамызда Младенов және АҚШ өкілі Джаред Кушнермен кездесіп, жоспардың орындалуын талқылаған еді. ХАМАС кезең-кезеңімен және өзара қадамдарға негізделген үдерісті талап етсе, Израиль билігі алдымен қарусыздандыру толық аяқталуы керек деген шарт қойып отыр.

Нетаньяхудың қатаң ұстанымы Израильде 27 қазанға жоспарланған сайлау қарсаңында және Газа мәселесінде қандай да бір ымыраға келуге қарсы әсіре оңшыл коалициялық серіктестерінің қысымы күшейген тұста қалыптасып отыр.

Жоспар жарияланғаннан кейін Қаржы министрі Бецалель Смотрич бастаған әсіре оңшыл израильдік министрлер жол картасын сынға алып, Израиль әскері шығарылмас бұрын ХАМАС толық қарусыздандырылуы тиіс екенін талап еткен.

Младеновтың мәлімдемесі өткен жылдың қазан айында күшіне енген атысты тоқтату келісіміне қарамастан Израильдің Газаға күнделікті шабуылдары жалғасып, адам шығыны тіркеліп, азаматтық инфрақұрылым мен шатырлы лагерьлер қиратылып жатқан кезеңде жасалды.

Жексенбі күні Нетаньяху мен Қорғаныс министрі Исраэль Кац палестиналық балалар ұшырған батпырауықтардың Израиль шекарасына жеткенін алға тартып, шабуылдарды күшейтіп, Газаның кейбір аудандарын эвакуациялайтынын ескертті. ХАМАС Израильді бұл оқиғаны шиеленісті күшейту үшін сылтау ретінде пайдаланды деп айыптады.

Уақытша басқару моделі

Басқару мәселесіне тоқталған Младенов: «Газа дағдарысы ешқашан тек қауіпсіздік немесе гуманитарлық көмек мәселесі болған емес. Ол әрдайым саяси және басқару мәселесі болды», - деді.

Младенов Ұлттық комитеттің тәуелсіз палестиналық мамандардан құралғанын айтып, оның мақсаты өтпелі кезеңді басқару және тиімді басқару жүйесін қайта қалпына келтіру екенін атап өтті.

Оның айтуынша, өтпелі кезеңнің табысы құрылған құрылымдармен емес, палестиналықтардың өздерін қаншалықты қауіпсіз сезінетінімен, сенімді қызметтерге қол жеткізуімен және күнделікті өміріндегі нақты өзгерістермен өлшенеді.

NCAG азаматтық және қауіпсіздік мәселелерін басқару үшін Палестина әкімшілігінің өкілі Әли Шааттың басшылығымен қаңтар айында құрылған болатын. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі де өткен жылдың қарашасында қабылдаған №2803 қарарымен палестиналық технократтардан тұратын басқару жүйесі мен уақытша халықаралық тұрақтандыру күштерін қамтитын АҚШ қолдауындағы өтпелі кезең жоспарын мақұлдаған еді.

Палестина билігінің мәліметінше, Израильдің 2023 жылдың қазан айынан бері жүргізіп келе жатқан шабуылдарынан 73 мыңнан астам палестиналық қаза тауып, 174 мыңнан астам адам жараланған.