Грекия премьер-министрі Кириакос Мицотакис сәрсенбі күні Жоғары деңгейдегі ынтымақтастық кеңесінің 6-отырысына қатысу үшін Түркияға келеді. Ресми тұлғалар бұл сапарды екіжақты қатынастардағы серпінді сақтаудағы маңызды қадам деп бағалап отыр.
Түркия президенті аппараты жанындағы Коммуникация басқармасының мәліметінше, Мицотакис Анкараға президент Режеп Тайып Ердоғанның шақыруымен келеді. Отырысқа екі ел көшбасшысы тең төрағалық етеді, сондай-ақ екі тараптың министрлері қатысады.
Кеңес отырысында екіжақты қатынастарды және ынтымақтастықты тереңдету жолдарына назар аудару жоспарланып отыр. Кездесулерде түрік-грек қатынастарының кеңірек стратегиялық көрінісін айқындайтын аймақтық және жаһандық оқиғалар да талқылануы мүмкін.
Екі көрші ел соңғы жылдары әсіресе сауда мен туризм салаларында, қатынастарды тұрақтандыру және ынтымақтастықты кеңейту бағытында жұмыс істеп келеді. Екі тарап та екіжақты сауда көлемін 10 миллиард долларға жеткізуді мақсат етеді.
Анкара мен Афина арасында басталған «позитивті күн тәртібі» аясында денсаулық сақтау, қоршаған орта, мәдениет, туризм және сауда салаларындағы ынтымақтастықты дамыту көзделген. Ресми тұлғалар өзара сапарлар мен қосымша келісімдер арқылы бұл үдеріс одан әрі жеделдейді деп күтеді.
Аймақтық қауіпсіздік динамикасы
Грекия мен Түркия арасындағы қатынастар тарихи тұрғыдан шиеленіс кезеңдерімен қатар қалыпқа келтіру әрекеттерімен де белгілі.
Эгей теңізіне қатысты ұзаққа созылған келіспеушіліктер екі елдің күн тәртібінде маңызды орын алады. Олардың қатарында теңіз юрисдикциясы аймақтары, құрлықтық қайраңның шекаралары, әуе кеңістігі және Эгей теңізінің шығысындағы кейбір аралдардың әскери мәртебесі мәселелері бар.
Грекия соңғы жылдары Израильмен қорғаныс саласындағы ынтымақтастықты, соның ішінде бірлескен жаттығу мен заманауи әскери жүйелерді сатып алу аясын кеңейтті.
Осы аяда Грекия, Оңтүстік Кипр Понти әкімшілігі және Израиль арасындағы үшжақты формат институционалдық тұрғыдан нығайды. Үш елдің қорғаныс өкілдері желтоқсан айында Жерорта теңізінің шығысындағы үйлестіруді күшейту және әуе-теңіз жаттығуларын кеңейтуге бағытталған ортақ іс-қимыл жоспарына қол қойды.
Түркия өкілдері бұған дейін елдің қалыптасып келе жатқан қауіпсіздік және энергетикалық құрылымдардан шеттетілгенін айтып, кейбір аймақтық бастамаларға алаңдаушылық білдірген болатын.
Анкара Жерорта теңізінде жаңа шиеленістердің алдын алу және ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін инклюзивті диалог пен ынтымақтастыққа негізделген қауіпсіздік тетіктерінің маңызын бірнеше рет атап өтті.
Күшейіп келе жатқан дипломатиялық байланыстар
Кипр мәселесіне қатысты айырмашылықтар да сақталып отыр: Анкара екі мемлекетке негізделген шешімді қолдап, Солтүстік Кипр Түрік Республикасын жақтайды. Шығыс Жерорта теңізіндегі энергия ресурстарын барлау ісіне байланысты егемендікке қатысты өзара қайшы талаптар кей кездері екіжақты қатынастарды одан әрі шиеленістіріп келеді.
Соған қарамастан Дипломатиялық байланыстар 2023 жылдан бері жандана түсті. Сол жылы Афинада өткен Жоғары деңгейдегі ынтымақтастық кеңесінің 5-отырысы жеті жылдан кейін алғаш рет ұйымдастырылды. Екі тарап та оны конструктивті кезеңге жетелейтін қадам ретінде бағалады.
2024 жылы түрлі деңгейдегі байланыстар, соның ішінде әскери саладағы сенім шаралары мен «позитивті күн тәртібі» аясындағы алдын ала келіссөз жалғасты.
Екі ел үкіметі де ашық байланыс арналарын сақтап, келіспеушіліктерді тұрақты диалог арқылы шешуге дайын екенін мәлімдеді.
