Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің сыртқы істер министрлері Манилада өткен жыл сайынғы кездесуін бастап, күшейіп келе жатқан геосаяси шиеленістер мен өңірлік дауларға бірлескен әрі үйлестірілген шаралардың маңыздылығын атап өтті.
Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттері қауымдастығына (ASEAN) мүше елдердің сыртқы істер министрлері сейсенбі күні Манилада жыл сайынғы кездесуін бастады. Жиын барысында геосаяси шиеленістердің күшеюі, теңіздегі аумақтық даулар және жалғасып жатқан қақтығыстар жағдайында ұйым ішіндегі бірлікті нығайтып, үйлестірілген іс-қимылды күшейту қажеттігі айтылды.
ASEAN Сыртқы істер министрлерінің 59-кездесуінің ашылуында Филиппиннің Сыртқы істер министрі Мария Тереса П. Ласаро мүше мемлекеттерді «белгісіздік және болжауға келмейтін жағдайлар» белең алған қазіргі әлемде « мәселелерді белсенді әрі саналы түрде шешуге» шақырды.
«Алдымызда тұрған міндеттер аса шұғыл», – деген Ласаро ASEAN елдерін өңірлік және жаһандық деңгейде күрделене түскен сын-қатерлерге жауап ретінде «жаңашыл шешімдер мен іске асыруға болатын жолдарды» әзірлеуге үндеді.
ASEAN ортақ ұстанымын күшейтуге ұмтылады
Филиппиннің 2026 жылғы ASEAN-ға төрағалығының «Болашағымызды бірге қалыптастырамыз» (Navigating Our Future, Together) атты ұранына тоқталған Ласаро ұйым сыртқы қысымдарға тек жауап беріп қана қоймай, өз болашағын бірлесіп қалыптастыруы қажет екенін айтты.
«Бөлшектенген жаһандық тәртіп жағдайында ешбір мемлекет мұндай сын-қатерлерге жалғыз төтеп бере алмайды. Біздің күшіміз бен орнықтылығымыз – қауымдастығымыздың бірлігінде», – деді ол.
Ласаро сондай-ақ бірлескен іс-қимылдың болмауы ASEAN-ның бірлігі мен тұтастығын әлсіретуі мүмкін екенін ескертті.
Сонымен қатар ол Достық және ынтымақтастық туралы шарттың қабылданғанына 50 жыл толғанын атап өтіп, бұл құжатты өңірлік бейбітшілікті сақтаудың, мемлекеттердің егемендігін құрметтеудің, ішкі істерге араласпау қағидатын ұстанудың және дауларды бейбіт жолмен шешудің сенімді негізі деп атады.
Қауіпсіздік мәселелері күн тәртібінің басты тақырыбы
Апта бойы жалғасатын кездесулердің негізгі назарында өңірлік қауіпсіздік мәселелері болады.
Министрлер Мьянмадағы тоқырауға ұшыраған бейбітшілік үдерісін жандандыруды, сондай-ақ Қытаймен ұзақ жылдан бері талқыланып келе жатқан Оңтүстік Қытай теңізіндегі мінез-құлық кодексі жөніндегі келіссөздерді жеделдетуді қарастырады.
Бұдан бөлек олар Оңтүстік-Шығыс Азиядан тыс өңірлердегі қақтығыстардың әлемдік экономикаға, әсіресе жаһандық энергия жеткізілімі мен халықаралық сауда бағыттарына тигізіп отырған әсерін талқылайды.
Маниладағы кездесулер қараша айында өтетін ASEAN саммиті қарсаңында АҚШ, Қытай, Ресей, Жапония, Үндістан және Еуропалық одақ бастаған ұйымның негізгі диалог серіктестерінің қатысуымен өтетін кездесулермен аяқталады.
