Археологтар Түркияның шығысындағы Ван өңірінде орналасқан Иремир төбешігінде ерте қола дәуіріне жататын шамамен 5 000 жыл бұрынғы көмірге айналған арпа дәндерін тапты.
Йүзүнжү Йыл университеті Әдебиет факультеті археология кафедрасының оқытушысы және қазба жұмыстарына жетекшілік еткен профессор Ханифи Бибер: «Табылған заттар аймақта егіншілік мәдениетінің дамығанын көрсетеді», - деді.
Қазба кезінде пеші бар асүй, қыш ыдыстар, астыңғы және үстіңгі үгіткіш тастар, ұсақ мал сүйектері және сынған үлкен құмыраның ішінен және айналасынан арпа дәндері табылған.
Бибердің айтуынша, зерттеушілер әр түрлі дәуірге жататын сегіз мәдени қабат анықтаған бұл төбешікте аймақтағы ең көне қоныс орны табылған. Профессор негізгі қабаттардың ерте қола дәуірінде Шығыс Анадолы мен Оңтүстік Кавказға таралған Кура-Аракс (ерте Транскавказ) мәдениетіне тиесілі екенін атап өтті.
«Биылғы зерттеу жұмыстарымызда 2023 жылы ашылған қойма ғимаратының айналасын тазалау кезінде, ғимараттың солтүстік қабырғасына жапсарлас пеш пен қыш ыдыстарды анықтадық. Бұл заттар өз орнында сақталғандықтан біз үшін өте маңызды»,- деді ғалым.
Сонымен қатар археологтар кеш неолит немесе өтпелі кальколит кезеңіне жататын кейбір қыш ыдыс сынықтарын да анықтаған. Төбешік маңындағы тағы бір жерде қойма ғимаратының қалдықтары, сондай-ақ үгіткіш тастар, обсидианнан жасалған кескіш және бұрғы құралдар, сүйектен жасалған бұйымдар табылды.
Ғалым: «Бұл деректер Ван көлі аймағының, әсіресе Гүрпынар жазығының ежелгі тарихын жарыққа шығарады»,-деді.
Қазбаға қатысқан археолог Хакан Йылмаз да табылған мал сүйектері аймақтағы Урартуға дейінгі егіншілік пен мал шаруашылығы туралы құнды ақпарат беретінін айтты. Йылмаздың айтуынша, табылған сүйектердің ішінде ұсақ және ірі малдың, сондай-ақ жабайы ешкі, бұғы және аюдың сүйектері бар.
«Әрбір қабаттан табылған қыш ыдыстарды, үгіткіш тастар мен арпаларды жеке-жеке зерттеп жатырмыз. Осы деректер арқылы ежелгі шаруашылық құрылымын анықтаймыз. Бұл өңірде әдетте Урарту бекіністері мен некропольдерінде қазба жүргізілетін, ал мұнда осы аймақтағы ең ерте қоныс орны зерттеліп жатыр»,- деді ол.
